Tarih Edebiyat Sanat Kültür Fikir Dünyası

Evliya Çelebi Türk tarihinin en önemli bilim adamlarındandır Dikkatinizi çekerim bilim adamı diyorum çünkü seyahatnamesi sadece bir gezi kitabı değil ,zamanını anlatan önemli bir tarih kitabı , değerli bir edebi eser, zamanının kültürlerini , coğrafyasını ve bugün kaybolmuş birçok değerimizi bize kadar ulaşmasını sağlamış değerli bir kaynaktır.Bu değerlerimizden biride Ankara’nın tiftik keçisidir bugün Türkiye’de üretimi adeta bitme durumuna gelen bu evcil hayvan türümüz ,birçok bitki ,böcek,. hayvan türü gibi artık dünyanın değişik yerlerinde üretilmekte Türk insanı bu önemli zenginliğimizin katma değerinden mahrum kalmaktadır .Şimdi Ankara’nın Tiftik keçisi ve tiftiğinin üretimini evliya çelebiden dinleyelim.”Tiftik keçisi beyaz süt gibi olup,onun gibi beyaz belki hiçbir mahluk yoktur.Sof ipliği bunların yününden yapılır. Bu keçilerin tüylerini makas ile kırksalar ipliği sert olur. Ama yolsalar hazreti Eyub’un ipliği gibi mülayim olur.Amma fakir keçileri yolar iken feryatları semaya ulaşır.”Bu sebeple Ankaralı tiftik yetiştiricileri o zamanlar keçilerin açı çekmesini engellemek için kül ve kireçten bir karışım yapıp bununla keçileri yıkayarak keçilerin yünlerinin dökülmesini böylece daha yumuşak bir ürün elde etmenin yolunuda bulmuşlardır.Ankara’nın” kadın ve erkek halkının geçimi sof’tur(tiftik yünüdür).” Sof’u şu şekilde yaparlar büyük bir kazanı ateşin üstüne koyarlar bunun içine bir miktar boya ve tiftik yününü koyup kazanın ağızını hava almayacak şekilde kapatıp kaynatırlar böylece Sof denilen tiftik elde edilir. “Bu Sof dahi Ankara’ya mahsustur.Dünyada başka yerde olmak ihtimali yoktur. Frenkler bu Ankara keçilerinden Frengistan’a götürüp yumuşak yününden iplik eğirerek sof dokumak isterler. Allahın emri ile keçiler bir sene içinde bayağı bizim bildiğimiz tüylü keçilerden olurlar. Dokudukları şeyler sof olmaz.” …”Hatta Ankara’da eğirilmiş ipliği alıp Frengistan’a götürüp sof eldim dediler. Fakat yine olmadı. Ama bugün Hollandalı İstanbul un lalesini alıp yetiştirmiş ve bütün dünyaya pazarlamakta, Bizim meyan kökü şerbetimizi Amerikalı Dünyaya kola diye satmakta,bu örnekler muhakkak çoğaltılabilir bugün bizlerin yapması gereken bu ve buna benzer örneklerin çoğalmamasını sağlamaktır.

Not-Evliya Çelebi Seyahatnamesinden en güzel örnekler, derleyen, Mehmet Aksoy, Server İskit; İstanbul 1962 , yararlanılarak yazılmıştır.

Erdoğan Sayar

Tarih öğretmeni

• < Önceki
• Sonraki >