Tarih Edebiyat Sanat Kültür Fikir Dünyası
Tarih Öğretmenlerine Kaynak...
1961 ANAYASASI Anayasanın Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun 28 Mart 1961 Bu yasa, 27 Mayıs 1960 Müdahalesi''''nden sonra Kurucu Meclis tarafından hazırlanan Anayasa''''nın halkoylamasına sunulması amacıyla çıkarıldı. 27 Mayıs 1960 Müdahalesi''''nden sonra oluşturulan Kurucu Meclis tarafından hazırlanan bu yasa ile Cumhuriyet tarihinde ilk kez "halkoylaması" yapıldı. Yasa ile seçme yeterliliği bulunan her vatandaşın seçmen kütüğüne kayıtlı olmak şartıyla oy kullanabilmesi, siyasi partilerin de propaganda yapabilmeleri öngörüldü.
Propaganda döneminde, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi (CKMP) Anayasa''''nın kabulü için seferber oldu. Demokrat Partı (DP) çizgisinin asıl izleyicisi (olacak) Adalet Partisi (AP), "oyların hayırlı olması"nı dilemek gibi imalı sloganıyla olumsuz tavır aldı. DP çizgisinin kısmi ve geçici temsilcisi sayılan Yeni Türkiye Partisi (YTP) ise ikircikli bir tutum sergiledi.
Halkoylaması, 9 Temmuz 1961''''de gerçekleştirildi. Anayasanın Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun Kanun No: 283 Kabul Tarihi : 38.3.1961 Resmi Gazete: 1.4.1961 - 10771
Madde 1 - Anayasanın, 157 sayılı kanun gereğince halkoyuna sunulmasında bu kanun hükümleri uygulanır.
Madde 2 - Seçme yeterliği bulunan her vatandaş, seçmen kütüğüne kayıtlı olmak şartiyle halkoyuna katılır.
Anayasayı kabul eden seçmen, üzerinde (EVET), kabul etmiyen seçmen, üzerinde (HAYIR) yazılı pusulayı kullanmak suretiyle oyunu verir.
Madde 3 - Anayasanın halkoyuna sunulması işlemleri seçimlerle ilgili mevzuat hükümlerine göre teşkil olunan seçim kurullarınca yürütülür.
Madde 4 - Yüksek Seçim Kurulu halkoyu için gerekli bütün hazırlıkları yapar.
Bu maksatla, lüzumlu araç ve gereçlerin zamanında ulaştırılmasını sağlar.
Halkoyu için, iki ayrı renkte, birinin üzerinde (EVET), diğerinin üzerinde (HAYIR) kelimeleri bulunan iki çeşit oy pusulasını yeteri kadar ve eşit sayıda bastırır.
Zarf ve oy pusulalarının, zarf dışından renk ayrılığını belli etmiyecek şekilde ve aynı ölçüde hazırlatılması şarttır.
Madde 5 - Anayasanın halkoyuna sunulmasında; (Siyasi partiler tarafından Anayasa konusunda yapılacak propaganda dahil) seçim öncesi işleri, seçim günü işleri, seçim sonrası işleri, itiraz ve şikayetler, suçlar ve cezalarıyle kovuşturma usul ve şekilleri ve mali konular bakımından seçimlerle ilgili mevzuatın bu kanuna aykırı ol-mayan hükümleri uygulanır.
Madde 6 - Sandık, ilçe ve il seçim kurullarınca düzenlenecek tutanaklarda;
a) Seçmen sayısı, b) Halkoyuna katılanlar sayısı, c) Muteber olan oylar sayısı, d) Muteber olmıyan oylar sayısı, e) Anayasaya (EVET) oyu verenlerin sayısı, f) Anayasaya (HAYIR) oyu verenlerin sayısı, ayrı ayrı gösterilir. İl seçim kurulları, il birleştirme tutanağında beliren sonuçları derhal Yüksek Seçim Kuruluna bildirir ve tutanağın onaylı bir örneğini gönderir. Madde 7 - Yüksek Seçim Kurulu, il seçim kurullarından gelen birleştirme tutanaklarına göre, halkoyu sonucunu yukarıki maddede yazılı esaslar dairesinde derhal ilan eder.
Muteber oyların yarısından çoğu (EVET) ise, Anayasa Türk Milleti tarafından kabul edilmiş olur.
Madde 8 - Yüksek Seçim Kurulu, bu kanunun uygulanması ile ilgili bir izahname çıkarır.
Madde 9 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 10 - Bu kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.